BRUČI, RUDOLF, kompozitor, organizator muzičkog života, muzički pedagog (Zagreb, 30. 3. 1917 – Novi Sad, 30. 10. 2002). Otac Mirko; majka Danica; supruga Olga Bruči, operska solistkinja Srpskog narodnog pozorišta; sin Rudolf; unuci Marko i Ana Marija. R. B. je završio srednju muzičku školu „Vatroslav Lisinski“ u Zagrebu, smer violina. Kompoziciju je studirao kod Petra Bingulca na Muzičkoj akademiji u Beogradu (danas Fakultet muzičke umetnosti). Usavršavao se kod Alfreda Ula (Alfred Uhl) Akademiji za muziku i izvođačke umetnosti u Beču (Akademie für Musik und darstellende Kunst). Pre osnivanja NDH bio je nastavnik Muzičke škole u Varaždinu i upravnik varaždinskog pozorišta. Svirao je violu u simfonijskom orkestru Umetničkog ansambla Doma JNA u Beogradu (1945–1950). Korepetirao je u Srpskom narodnom pozorištu (1951–1955). Bio je direktor muzičke škole „Isidor Bajić“ u Novom Sadu (1955–1974), honorarni direktor Opere Srpskog narodnog pozorišta (1962 – 1964), osnivač, dekan i profesor kompozicije i orkestracije na Akademiji umetnosti Novi Sad (1974–1983), osnivač i rukovodilac Muzičkog centra Vojvodine (1978–1983). Komponovao je značajna muzička dela. U najznačajnija se ubrajaju: Rondo giocoso za orkestar (1947); Maskal simfonijska svita (1954); Srbija, kantata na tekst O. Daviča (1960); Čovek je vidik bez kraja, kantata na tekst V. Horovica i B. Milarića (1961); Drugi koncert za trombon i orkestar (1961); Oči Sutjeske, kantata na tekst V. Pope (1963); Demon zlata, balet po libretu I. Otrina (1963); Sinfonia lesta, za orkestar (1965); Concertino per orchestra (1970); Koncert za klarinet i gudački orkestar (1970); Noć na pruzi, balet po libretu B. Tonina i M. Hadžića (1970); Vojvodina, kantata na tekst M. Antića (1970); Simfonija br. 3, za orkestar (1971); Valami, ciklus pesama iz zbirke J. Papa za bas i klavir (1972); Metamorphoses B-A-C-H, za gudački orkestar (1972); Koncert za fagot i orkestar (1973); Variazioni sull’un tema ungharese, za violinu i orkestar (1976); Duvački kvintet (1977); Katarina Izmailova, balet, po libretu D. Parlića (1977); Okovani Prometej ili o neuništivnosti ljudske nade, opera po libretu D. Miladinovića (1982); Vidik iza sklopljenih očiju, ciklus pesama iz kineske lirike, za sopran i klavir (1985); Gilgameš, opera po libretu A. Miloševića (1986); Gudački kvartet br. 3 „Znamenja“, prema drugom krugu pesama iz zbirke Sporedno nebo V. Pope (1988); Giocchi metamorphosi con due intermezzi, za orkestar (1996); Concerto abbreviato, za violinu i orkestar (1998). Orkestarske kompozicije R. B. iz kasnih četrdesetih i pedesetih nastajale su u stilskim okvirima neoklasicizma. Tokom šezdesetih kompozitorovima opusom dominiraju kantate i baleti, premda je najzapaženiji uspeh u ovom periodu postigla neoekspresionistička Sinfonija lesta. Sedamdesetih R. B. komponuje radikalno modernistička dela u žanrovskim područjima simfonijske i kamerne muzike. Tokom osamdesetih godina primenjuje postmodernu metodologiju stvaralaštva u operi Gilgameš. Naporedo s kompozitorskim stvaralaštvo R. B. je upravljao ustanovama kulture i prosvete. Bio je predsednik Udruženja kompozitora Srbije, predsednik Udruženja kompozitora Vojvodine, predsednik Saveza organizacija kompozitora Jugoslavije (SOKOJ), član Glavnog odbora SAKOJ, član komisije za autorska prava SAKOJ, član komisije za estetsko obrazovanje Prosvetnog saveta SR Srbije, član Saveta za kulturu Vojvodine, član Predsedništva KZP Vojvodine, član komisije za nagradu AVNOJ, član Saveta Radničkog univerziteta, predsednik komisije za muzički život SIZ kulture Opštine Novi Sad, član Saveta za kulturu i umetnost Opštine Novi Sad, Odbornik Opštine Novi Sad, član Odbora za pripremu XV Konferencije Saveza komunista Vojvodine, delegat na kongresu Saveza sindikata Jugoslavije, član žirija za himnu SFRJ, predsednik Zajednice muzičkih škola Vojvodine, član redakcije Tribine jugoslovenskog muzičkog stvaralaštva u Opatiji, predsednik KUD „Svetozar Marković“ iz Novog Sada. Kao profesor kompozicije podučavao je umetnike među kojima su zapažene rezultate postigli Stevan Divjaković, Zoran Mulić, Stevak Kovač Tikmajer, Nineta Avramović. Dobitnik je Oktobarske nagrade Novog Sada (1961); Nagrade oslobođenja Vojvodine (1973); Nagrade „Mir i prijateljstvo“ (Prag, 1961); Velike međunarodne nagrade kraljice Elizabete belgijske za simfonijsku muziku (1966); Nagrade Sterijinog pozorja za scensku muziku (1962); Spomen plakete List-Bartok, Akademije u Budimpešti (1972); Ordena rada s crvenom zastavom (1974); Ordre national du mérite (Nacionalni orden za zasluge), Francuska (1977). Bio je redovni član Srpske akademije nauka i umetnosti i Vojvođanske akademije nauka i umetnosti.
BIBLIOGRAFIJA: Notna izdanja: Pesme borbe i izgradnje, za dečiji hor i orkestar harmonika, Novi Sad: Kulturno-propagandni centar (1961); Sinfonia lesta, Beograd: Udruženje kompozitora Srbije (1965); Etide za harmoniku, Udruženje kompozitora Vojvodine (1970); Concertino per orchestra, Udruženje kompozitora Srbije (1970); Koncert za klarinet i gudački orkestar, Udruženje kompozitora Srbije (1970); Simfonija br. 3, Udruženje kompozitora Vojvodine (1971); Valami, Udruženje kompozitora Vojvodine (1972); Metamorphoses B-A-C-H, Udruženje kompozitora Vojvodine (1972); Koncert za fagot i orkestar, Udruženje kompozitora Vojvodine (1973); Vidik iza sklopljenih očiju, Udruženje kompozitora Vojvodine (1986); Gilgameš, opera, Akademija nauka i umetnosti Vojvodine i Udruženje kompozitora Vojvodine, klavirski izvod i vokalna partitura Miroslava Štatkića); Alla zingara, Udruženje kompozitora Vojvodine (1986).
Audio izdanja: LP Maskal, Sinfonia lesta (1) Philips, 1966, SAL 3668/802 853 LY; (2) PGP-RTB – STV 213173; LP Čovek je vidik bez kraja, kantata, PGP-RTB; LP Koncert za klarinet i gudački orkestar, Jugoton, LPS-61062; LP Vojvodina, kantata, PGP-RTB i Umetnička produkcija RTV Novi Sad (1970); LP Simfonija br. 3, Jugoton, ULS-55 (1971).
Članci i intrvjui: „Visoka škola mladih muzičara“, Dnevnik, 10. 8. 1962; „Uloga muzičkog stvaraoca u savremenom razvoju samoupravnog socijalističkog društva“, Zvuk br. 4, 1977, 30-35; „Manifest ‘Treće avangarde’“, Oko, god. 5, 15–29. prosinca 1977, Zagreb; „Muzika je univerzalna“, Intervju, god. 8, 10. juni 1988, 24–25; „Iza kompozitora ne stoji – nitko“, Novi list, god. 44, 13. svibanj 1990.
LITERATURA: Anastasija Šemić, Muzički modernizam i strategije gradnje muzičko-tekstualne celine u kantati „Vojvodina“ Rudolfa Bručija, neobjavljen master rad, 2024, Beograd: FMU; The Life and Work of Rudolf Bruči: The Composer in the Rift between Aesthetics and Ideologies, ed. Ivana Medić & Ivan Moody, 2021, Cambridge Scholars Publishing; Nemanja Sovtić, „From the Opera Lady Macbeth of the Mtsensk District to the Ballet Katarina Izmailova ’77 – Rationalisation of Violence Reflected in the Creative Dialogue between Rudolf Bruči and Dmitri Shostakovich, Shostakovich -Sindrome: the Burdened Memories of Central European Societies in the 20th Century, Budapest: MMA Kiado, 2021, 53-73; Život i delo Rudolfa Bručija: kompozitor u procepu između estetika i ideologija, gl. ur. Nemanja Sovtić, 2018; Novi Sad: Akademija umetnosti UNS i Matica srpska; Nemanja Sovtić, „Non-aligned Humanism of Rudolf Brucci. Composer and the Society of Self-governing Socialism“, Muzikologija, ur. Ivana Medić, 2017, Beograd: Muzikološki institut SANU, 83–97; Nemanja Sovtić, „Rudolf Bruči and the criticism of the European avant-garde“, Studia Musicologica: An International Journal of Musicology of the Hungarian Academy of Sciences/Online, ed. Tibor Tallian, 2016, Budapest: Akademia Kaido, 429–441; Nemanja Sovtić, „’Egzotičnost opere Gilgameš Rudolfa Bručija u paradigmi ‘muzika u celokupnom kontekstu’ Ralfa Loka“, Muzikologija, br. 15, 2013, Beograd: Muzikološki institut SANU, 105–125; Branka Radović, „Dva istoka u operi Gilgameš Rudolfa Bručija“, Muzikologija br. 5, 2005, Beograd: Muzikološki institut SANU; Vesna Rožić, „Adaptacija novoglazbenih tehnika na tradicijski slog. Rudolf Bruči, skladatelj u procepu estetika i ideologija (I dio)“, Arti musices: hrvatski muzikološki zbornik, 2005, 36/1, 15–62; Vesna Rožić, „Adaptacija novoglazbenih tehnika na tradicijski slog. Rudolf Bruči, skladatelj u procepu estetika i ideologija (II dio)“, Arti musices: hrvatski muzikološki zbornik, 2005, 36/2, 197–234; Bogdan Đaković, „Rudolf Bruči“, Muzikologija br. 4, 2004, Beograd, Muzikološki institut SANU, 273–277; Niall O’Laughlin, “Rudolf Brucci” in The New Grove Dictionary of Music and Musicians, second edition, edited by Stanley Sadie and John, 2001, London: Macmillan Publishers, 350–351; Bogdan Đaković, „’Gilgameš’ Rudolfa Bručija“, Srpska muzička scena, 1995, Beograd: Muzikološki institut SANU, 447–456; Bogdan Đaković, „Opera Gilgameš kao umetnička sinteza stvaralačkog puta Rudolfa Bručija“, 1992, neobjavljen diplomski rad, FMU Beograd; Ljubisav Andrić, „Između zvuka i logosa“, Novosadski razgovori, 1991, Novi Sad: Srpska čitaonica u Irigu; Petar Bingulac, Napisi o muzici: studije i eseji, 1988, Beograd: Univerzitet umetnosti; Dušan Mihalek, „Simfonije Rudolfa Bručija“, Zbornik Matice srpske za scenske umetnosti i muziku br. 2, 1987, Novi Sad: Matica srpska, 121–169; Nenad Turkalj (). „Trijumf Gilgameša“, Večernji list, 28.10. 1987; Miloš Jevtić, Muzika između nas, 1979, Beograd: RTV, 235–249; Vlastimir Peričić, Muzički stvaraoci u Srbiji, 1969, Beograd: Prosveta; Miroslav Antić, „Da se pobedi ćutanje“, Dnevnik, 27. 2. 1966.
Rudolf Bruči (foto priv. arhiva)
Rudolf i Olga Bruči (foto priv. arhiva)